 |
İnformasiya Bülleteni -
2006:
IV buraxılış
Azərbaycanda Gələcək
İcmalar Proqramının Möhkəmləndirilməsi
“Ümid” HSDM 2006-cı ilin noyabr ayından başlayaraq Beynəlxalq Uşaqların
Xilası (ABŞ) Təşkilatının dəstəyi ilə “Azərbaycanda Gələcək İcmalar
Proqramının Möhkəmləndirilməsi” layihəsinin icrasına başlamışdır.
Layihənin hədəf ərazisini, Bakı-Tbilisi-Ceyhan və Cənubi Qafqaz Boru
Kəmərinin şərq hissəsində yerləşən Yevlax, Ağdaş, Ucar, Kürdəmir və
Hacıqabul rayonlarının 23 icma əhatə edir.
Layihənin məqsədi davamlı icma inkişafına nail olmaq üçün İcma Qrupları
və Yerli icra strukturlarının bacarıqlarını, yeniyetmə və gənclərin usta
yanında şagird hazırılğı metodunun tətbiqi ilə iqtisadi imkanlarını
artırmaqdır.
Layihə üzrə aşağıdakı fəaliyyətlərin həyata
keçirilməsi nəzərdə tutulur:
-
Daha bacarıqlı və təcürbəli (Ulduz),
inkişaf etmək potensialı və istəyi olan İcma Qruplarının
müəyyənləşdirilməsi və təşkilatı bacarıqlarının qiymətləndirilməsi;
-
Ulduz İcma Qruplarına və Bələdiyyələrə
bacarıqların artırılması üzrə təlimlərin verilməsi, onlar arasında
əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi, Ulduz İcma Qrupları tərəfindən
təlimlərin ötürülməsinin izlənməsi;
-
Hədəf icmalarında kiçik sahibkarlar
haqqında məlumatların toplanması, təhlili və ehtiyacların
müəyyənləşdirilməsi;
-
Usta Yanında Şagird Hazırlanması
metodunun tətbiqi, yerli sahibkarların bacarıqlarının artırılması;
-
Sahibkarlarla
Mikro kredit təşkilatlarını əlaqələndirilməsi;
-
Möhkəm Başlanığıclı İqtisadi Layihələr.
İnkişaf üçün
Təhsil
Məcburi köçkün gənclərin bacarıqlarının artırılması və iqtisadi
imkanların genişləndirilməsi
Azərbaycanda aztəminatlı məcburi köçkünlər üçün maddi-texniki dəstək
Icrasına 2006-cı ilin yanvarından başlanmış “İnkişaf üçün təhsil”
layihəsi BMT QAK-ın dəstəyi ilə “Qaçqınların və məcburi köçkünlərin
həyat şəratinin yaxşılaşdırılması və onların məşğulluq imkanlarının
artırılması”üzrə Dövlət Proqramına uyğun olaraq həyata keçirilmişdir.
Layihənin məqsədi məcburi köçkünlərin ibtidai təhsil şəraitinin
yaxşılaşdırılması, Müəllim-Valideyn Assosiasiyalarının inkişaf
etdirilməsi, məcburi köçkünlərin Usta Yanında Şagird Hazırlığı metodu
ilə peşə bacarıqlarına yiyələnməsi olmuşdur.
2006-ci il ərzində Sumqayıt şəhərində məskunlaşmış 4 məcburi köçkün
məktəbində- Qubadlı rayonu Xələc, İşıqlı, Əliquluuşağı və 6 saylı
Cəbrayıl rayonu kən məktəblərində təmir-tikinti işləri aparılmış, sinif
və icma otaqları avadanlıqlarla təchiz olunmuşlar.
Məktəblərdə Təşəbbüs qrupu qrupları yaradılmış və MVA-lar
formalaşdırılmışdır.
Layihə komponentlərindən biri də icma üzvlərinin bacarıqlarırının
artırılması idi. Elə bu məqsədlə icma üzvləri müxtəlif mövzularda
dəyirmi masa (41 mövzuda 115 dəyirmi masa) və təlimlərə (10 mövzuda 25
təlim) cəlb olunmuşlar.
Dəyirmi masalar vasitəsilə icma fəallarına bir yerə toplaşma, müzakirə,
qırarvermə vərdişləri aşılanmış, sadalanan mövzuların müzakirəsi zamanı
icmanın problemlərinin həlli istiqamətində qərarların qəbul edilməsinə
çərait yaradılmışdır. Dəyirmi masaların hər birinsə işitrakçıların sayı
17 olmaqla cəmi 1955 nəfər, onların 880 nəfəri müəllim, 1075 nəfəri
valideyn, 1466 nəfəri qadın və 489 nəfəri kişi olmuşdur.
İcmalarda icma görüşlərinin səfərbərlik prosesində əsas amil olduğunu
nəzərə alaraq 2006-cı il ərzində İcma fondu, İcma Töhfəsi,
Müəllim-Valideyn münasibətləri, Narkomaniya və ona qarşı mübarizə,
Zorakılıq və ona qarşı mübarizə, Erkən nigahlara qarşı mübarizə, Ətraf
mühitin ekologiyası məsələlərini əhatə edən 136 görüş (cəmi: 1070 nəfər,
700-qadın,370 -kişi,) keçirilmişdir.
İcma fəallarının bilik və bacarıqlarının artırılması məqsədilə icmlarda
keçirilən təlimlərdə 338 nəfər olmaqla , 187 nəfər valideyn, 151 nəfər
müəllim (100 nəfər kişi, 238 nəfər qadın) iştirak etmişlər.
Təlimlərin ötürülməsi məqsədilə bilgi və bacarıqlarını artırmış İFQ
üzvləri icmalarında təlimlər keçmiş və icmanın digər üzvlərinə
bacarıqlar aşılamışlar.Cəmi 29 təlim keçirilmiş, təlim iştirakşılarının
sayı 403 nəfər olmaqla 251nəfəri valideyn, 152 nəfəri müəllim (266
nəfəri qadın, 137 nəfəri kişi) olmuşdur.
İcma inkişafı sahəsində aparılan təlim və dəyirmi masalar icmalarda
MVA-nın üzvlərinin sayını artırmış, layihənin əvvəlindəki 246 nəfərdən
819 nəfərə çatmışdır. Bu MVA-nın dayanıqlı inkişafını əks etdirən
amillərdən biridir.
Layihənin “Usta yanında Şagird Hazırlığı” komponenti çərçivəsində
gənclərin peşə bacarıqlarının artırılmasına şərait yaradılmışdır, onlara
iş yeri tapmaq, gəlir götürmək və bizneslərini qurmaq imkanı
yaradılmışdır. Beləki, 17 icmada 30 məcburi köçkün və aztəminatlı yerli
gənc 9 ixtisas üzrə 10 usta yanında peşə təlimlərinə cəlb edilmiş və
peşə bacarıqlarını artırmışlar.
BMT QAK-ın Azərbaycanda proqramlarına maddi-texniki dəstək komponenti
üzrə humanitar yardımların paylanması fəaliyyəti “Azərbaycanda Humanitar
yardımların alınması, paylanması, sənədləşdirilməsi, bölgüsü və
paylanması qaydaları”na müvafiq olaraq həyata keçirilmişdir.
İl ərzində Bakı, Sumqayıt, Beyləqan, Sabirabad, Goranboy, Kürdəmir, Əli
Bayramlı, Saatlı, Gəncə, Xanlar, Qəbələ, Ağcabədi, Füzuli, Şəki, Qax,
Zaqatala və Ağdam rayonlarında 56 050 nəfərə qeyqri ərzaq humatiar
yardımları paylanmışdır. Paylama keçirilməmişdən əvvəl, yerli və
beynəlxalq QHT-lərlə görüşlər təşkil edilmiş, araşdırmalar aparılmış,
ehtiyaclar müəyyənləşdirilmiş, ərazilər və hədəf qurpları seçilmişdir.
Paylama prosesinə yerli QHT-lər də cəlb olunmuşdur.
Azərbaycanda məskunlaşmış qaçqın və sığınacaq axtaranların
bacarıqlarının artırılması və maddi texniki dəstək
2006-cı ildə “Ümid” HSDM tərəfindən həyata keçirilən “Azərbaycanda
məskunlaşmış qaçqın və sığınacaq axtaranlar üçün maddi-texniki təchizat
və peşə təlimi” layihəsinin başlıca məqsədi “Usta yanında şagird
hazırlığı” metodu ilə Azərbaycana pənah gətirmiş gənclərin peşə
bacarıqlarının artırılması və onlara sənət öyrətməkdən, gənclərin
kompyuter və internet xidmətlərindən istifadə sahəsində bacarıqlarının
artırmaqdan qaçqın və sığınacaq axtaranların qeyri-ərzaq humanitar
yardımlarla təmin olunmasından ibarətdir.
2006-cı ildə layihə sığınacaq axtaranların geniş təbəqələrini (əlillər
daxil olmaqla) əhatə etmişdir. Belə ki, 2005-ci ildə olduğu kimi,
2006-cı ildə də layihədən təkcə aztəminatlı sığınacaq-axtaran əhali
deyil, həm də fiziki cəhətdən qüsurlu əlil təbəqə də faydalanmışlar.
Yaşı 15-35 arası olan qaçqın və sığınacaq axtaranlar seçim
kriteriyalarına uyğun olaraq layihənin hər iki kompanenti üzrə - usta
yanında şagird hazırlanması metodu ilə peşə təlimlərinə və kompyuter
bilikləri və internet bacarıqları əldə etmək üzrə təlimlərə cəlb
edilmişlər. 30 nəfər peşə bacarığı və 68 nəfər kompyuter kurslarını
müvəffəqiyyətlə bitirənlər müvafiq sertifikatlar almış, məşğulluğun
təmin edilməsi imkanı qazanmışlar. Bununla yanaşı peşə bacarıqları əldə
etmiş 4 nəfər iş yeri qurmaq üçün qrant vəsaiti almış və özlərinin
biznesini qurmuşlar.
Ümid HSDM BMT QAK-ın anbarının idarə olunması və qeyri-ərzaq yardımların
paylanmasını həyata keçirməklə, Azərbaycanda məskunlaşmış aztəminatlı
sığınacaq-axtaran 3200 nəfəri yardımlarla təmin etmiş və paltar,
məktəbli ləvazimatları, tibbi-gigiyenik dəst, bələk, adyal, və digər
yardımları paylamaqla onları dəstəkləmişdir.
İçməli su
təchizatının yaxşılaşdırılması
“Ümid” HSDM Bakı-Tbilisi-ceyhan (BTC Co.) və
Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK Co.) Şirkətlərinin dəstəyilə həyata
keçirilən “İcmalarda içməlui su təchizatının yaxşılaşdırılması” layihəsi
çərçivəsində 6 icmada əhalini içməli su ilə təmin etmişdir.
Layihə “Ümid” HSDM-nin 2005-ci ildə İcma Sərmayə Proqramının hədəf
ərazilərində BTC Kəmərinin Şərq hissəsi boyu icmalarda həyata keçirdiyi
qiymətləndirmə əsasında icra olunmuşdur.
İçməli su problemindən daha çox əziyyət çəkən Sığırlı, Karrar kənd,
Karrar qəsəbə (Kürdəmir rayonu), Bərgüşad, Qulabənd (Ucar rayonu) və
Orta Ləki İcmasında istifadə etkdiləri suyun təmiz hala gəlməsi
məqsədilə Su təmizləyici qurğular quraşdırılmışdır.
Əhalinin təmiz su və onun əhəmiyyəti barədə məlumatlılğının artırılmas
məqsədilə “İçməli su”, “Suyun saflaşdırılması” və “İçməli sudan İstifadə”
adlı bukletlər hazırlanmış və icmalarda paylanmışdır. Bukletlər
vasitəsilə icma üzvləri içməli su, onun təmizlənməsi, təbii suyu
çirkləndirən mənbələr, çirkli suların tərkibi, su mənbələrinin məişət
tullantıları ilə çirklənmədən mühafizə yolları barədə bilgilər əldə
etmişlər.
Icmaların təşkilati və institusional bacarıqlarının artırılması,
bələdiyyə və hökümət orqanları ilə effektiv əməkdaşlıq etmək bacarıqları
əldə etmək istiqamətində təlimlər keçirilmişdir. Təlimlərdə icma üzvləri,
bələdiyyə və yerli hökumət orqanlarının nümayəndələri iştirak etmişlər.
İcmalarda quraşdırılmış suyun saflaşdırılması texnologiyalarının
dayanıqlığının təmin olunması, suyun satışının təşkili, satışdan əldə
olunan gəlirin şəffaf və effektiv istifadəsinin təmin olunması, suyun
keyfiyyərinin müntəzəzm olaraq monitoru və icma layihələrinin
hazırlanmasını təmin etmək məqsədilə 6 MMC təsis edilmişdir.
Təsis edilmiş “Çeşmə S”, “Aran K”, “Şirvan Q”, “Gürşad B”, “Şəfa Q”, və
“Kəhriz L” MMC-ləri dövlət qeydiyyatına alınmışdır.
Ətraf
mühit və enerji təşəbbüslərinin dəstəklənməsi
İcmaların öz ətraf mühit və enerji
məsələlərini təhlükəsiz və dayanıqlı şəkildə idarə etməsinə və
istifadəsinə dair yerlərdə məlumatlığın artrılmasına xidmət edən “Ətraf
mühit və enerji təşəbbüslərinin dəstəklənməsi” layihəsi 2006-cı ilin may
ayından etibarilə həyata keçirilir. Layihə Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC Co.)
və Cənubi-Qafqaz-Boru Kəməri (CQBK) Co. Şirkətləri Tərəfdaşlarının
dəstəyi ilə icra olunur.
İcmalarda enerji resurslarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi,
alternativ enerjidən istifadə təşəbbüslərinin dəstəklənməsi və icmalarda
ətraf mühitin çirklənməsi hallarının azaldılması məqsədilə həyata
keçirilən proqram çərçivəsində maarifləndirmə komponenti üzrə səyyar
sərgi xarakterli “Enerji Avtobusu” fəaliyyət göstərir. BTC neft
kəmərinin keçdiyi rayonların icmalarında səyyari təbliğat işi aparan
avtobusun daxilində enerji mənbələri, ətraf mühit və ekologiya, məişətdə
təhlükəsizlik texnikası və s materiallardan ibarət olan kitabxana,
nümayiş olunan təhlükəsizlik geyimləri şkafı, alternativ enerji
qurğularından ibarət maketlər, fotoşəkillər öz əksini tapmışdır.
Layihə üzrə digər komponent Məsləhətlər, təlim və texniki yardımdır. Bu
komponent çərçivəsində alternativ enerji qurğuları, ətraf mühit və
ekologiya, Enerjidən səmərəli istifadə, Təhlükəsizlik barədə 107
sahibkara və fermerə məsləhələtlər verilmişdir.
Layihənin təlim komponenti çərçivəsində
Yevlax rayonunun 11 və Ağdaş rayonunun 4 məktəbində “Ətraf mühit və
Ekologiya, Enerjidən İstifadə, Təhlükəsizlik” mövzusunda təlimlər
verilmişdir. 15 məktəbdə keçirilən təlimlərdə 551 nəfər iştirak
etmişdir.Təlimlərdə nümayiş materialları kimi günəş enerjisi ilə işləyən
müxtəlif maketlər nümayiş etdirilmişdir. Belə əyani vəsaitlər
şagirdlərdə alternativ enerji haqqında daha ətraflı təssürat yaratmış və
onların maraqlarına səbəb olmuşdur. Təlimlərdə interaktiv təlim
metodundan istifadə olunmuşdur. Bu üsul təlimlərdə şagirdlərin
fəallığının və ümumi iştirakının təmin olunmasında daha effektli
olmuşdur.
Yevlax və Ağdaş rayonları üzrə təlim keçirilmiş 15 məktəbdə “Ətraf mühit
və Ekologiya, Enerjidən istifadə, Təhlükəsizlik” mövzusunda rəsm, foto,
hekayə ( məqalə ) müsabiqəsi keçirilmişdir. Müsabiqədə 198 şagird (80
qız, 118 oğlan) iştirak etmişdir. Onlar müsabiqəyə “Ətraf mühit və
Ekologiya, Enerjidən istifadə, Təhlükəsizlik” mövzusunda ümumilikdə 200
iş (bunlarda 81 rəsm, 118 məqalə-hekayə, 1 foto) təqdim etmişlər.
Müsabiqə materialları araşdırılmış və komissiyaya təqdim etmək üçün
hazırlanmışdır.
“Enerjinin idarə olunması, bərpa edilən
bilən enerji, ətraf mühit və təhlükəsizlik üzrə icma layihələri”
komponenti üzrə Yevlax, Goranboy və Kürdəmir rayonlarında mikro-layihə
həyata keçirmək üçün ilkin araşdırmalar aparılmışdır. Araşdırmaların
nəticəsi olaraq Yevlax rayonu Səmədabad, Goranboy rayonu Eyvazlılar və
Kürdəmir rayonunun Karrar kınd, Topalhəsənli, Muğanlı icmalarında
alternativ enerji qurğularının quaşdırılması planlaşdırıldı. Alternativ
enerji qurğuları haqda mütəxəssis rəyi hazırlanmış və qurğuların
quraşdırılması üçün “Solaris Ltd” Şirkəti ilə müaqvilə imzalanmışdır.
Nümayiş xarakterli layihələrindən Karrar kənd icmasında su təmizləyici
qurğunun üzərində 3,6 kVt–lıq elektrik enerjisi verən Günəş panelinin
quraşdırılması və Eyvazlılar icmasında Fermer təsərrüfatında 1 m3 tutumu
olan Bioqaz quğusunun quraşdırılması layihələri başa çatdırılmışdır.
Digər icmalarda mikro layihələrin həyata keçirilməsi davam edir.
ABŞ BİA-nın İcma İnkişafı
Layihəsi
ABŞ BİA və Beynəlxalq CHF təşkilatının
dəstəyi ilə həyata keçirilən “ABŞ BİA-nın İcma İnkişafı Layihəsi”
2006-cı ilin yekun rübünü uğurla başa vurdu.
Əsas məqsədi iqtisadi infrastrukturun bərpası yolu ilə yerli iqtisadi
imkanları genişləndirmək olan layihə Respublikanın Şimal-Şərq regionunda—Dəvəçi,
Xaçmaz, Quba və Qusar rayonlarında icra olunur.
Hədəf icmaların inkişafı istiqamətində dəyirmi masalar, məsləhət
saatlıarı, və icma görüşlərinin keçirilməsi davam etdirilmiş, icmaların
bacarıqlarının artırılması istiqamətində İcmanın Uzun müddətli İnkişaf
Planı, Layihə təklifinin yazılması, Komanda işi və liderlik mövzularında
təlimlər verilmişdir.
Ümumiyyətlə il ərzində İcmalarda iqtisadi infrastrukturun bərpasına
xidmət edən 27 layihə həyata keçirilmişdir. Həmçinin il ərzində
Beynəlxalq CHF Təşkilatı tərəfindən təsdiq edilmiş metodologiya və
yanaşma vasitəsilə 16 İcma İnkişafı Şuraları yaradılmış və 16 İcma
səfərbər olunmuşdur.
Layihənin icrası 2007-ci ildə də davam etdirilir.
Zığ İcma İnkişafına
Təşəbbüs Layihəsi
2004-cü ildən icrasına başlanmış, əsas
məqsədi Bakı şəhəri Xətai r-nu Zığ yolu, Z.Tağıyev adına Toxuculuq
Kombinatının ətrafında yaşayan icmaları gücləndirəcək dayanıqlı və
yaradıcı təşəbbüslərin dəstəklənməsi, gəlir yaratma imkanlarının
yaradılması və sosial –iqtisadi imkanların yaxşılaşdırılması olan “Zığ
İcma İnkişafına Təşəbbüs” layihəsi üzrə fəaliyyətin 3-cü ili başa
çatmışdır. Layihə BP-nin maliyyə dəstəyi ilə, Şahdəniz Qaz İxracı
layihəsi çərçivəsində həyata keçirilirdi.
Layihənin ən məsuliyyətli mərhələsi
layihənin ilk mərhələsi - İcmaların Səfərbər olunması olmuşdur. İcmanın
formalaşması, inkişafı və uğurlu fəaliyyəti icma səfərbərliyinin bazası
əsasında qurulur. İcma səfərbərliyi icmanın həyatında daim tələb olunan
bir prosesdir və icmanın əsas sütunudur. Bu mərhələ üzrə ümumi sayı 105
nəfər olmaqla 10 icma fəaliyyət qrupu formalaşdırılmış, 10 icma fondu
yaradılmış, İcma fondunun məqsədləri və fondun maliyyə mənbələri
müəyyənləşdirilmiş; fondun idarəetmə strukturu və sxemi hazırlanmışdır.
İcma İnkişafı istiqamətinin ən vacib komponentlərindən biri icma
üzvlərinin bacarıqlarının artırılmasıdır. Komponentin əsas məqsədi
İcmaların təkmilləşdirilmiş bacarıqlarının özünü təşkilatlandıran, idarə
edən və təşəbbüskar cəmiyyətin idarə etdiyi inkişafa çatdırılmasıdır.
Layihə çərçivəsində bu komponent üzrə 3 mərhələdən ibarət təlimlər
həyata keçirilmişdir:
İcmanın səfərbər olunması -Bu mərhələdə 6 mövzuda 526 nəfərin (228k,
298q) iştirakı ilə 61 təlim,
b) İcma Fəaliyyət qrupunun gücləndirilməsi- Bu mərhələdə 10 mövzuda
1097(399k, 698q) nəfərin iştirakı ilə 99 təlim,
c) Təşkilati İnkişaf- Bu mərhələdə 5 mövzuda 213 nəfərin (90k, 123q)
iştirakı ilə 61 təlim verilmişdir.
Layihənin 3 illik fəaliyyəti ərzində müdaxilə icmalarında həyat
səviyyəsi məsələləri və iqtisadi imkanların yaxşılaşdırılmasına
ünvanlamaq üçün müxtəlif icma layihələri həyata keçirilmişdir. Bu
layihələrin məqsədi əsas ehtiyaclara ünvanlanan zəruri ehtiyatları
təşkil etmək və gəlir cətirmək üçün özül yaratmaqdır.
Layihə çərçivəsində sosial-infrstrukturun inkişafı istiqamətində 2 növ
layihə həyata keçirilmişdir:
Zığ İcma İnkişafına Təşəbbüs Layihəsinin
digər komponenti də Usta YAnında Şagird Hazırlığı metodu ilə gənclərin
peşə bacarıqlarının artırılması olmuşdur. 3 il ərzində layihənin bu
komponenti üzrə 128 nəfər müxtəlif peşələr üzrə təlimlərə cəlb olunmuş
və arzu etdikləri peşələrə yiəyələnmişlər. Bu gənclərdən 33 nəfəri artıq
işlə təmin olunmuşlar.
Layihə çərçivəsində Biznes Inkişaf Xidmətləri üzrə ərazidə fəaliyyət
göstərən mövcud biznesi olan və yeni biznes sahələri açan sahibkarlarla
görüşlər keçirilmiş, onların ehtiyacları müəyyənləşdirilmiş və biznes
fəaliyyətlə bağlı məlumatlar, tövsiyyələr verilmişdir. Yeni biznes
sahəsi açan sahibkarlara ilkin biznes anlayışı, “Usta Yanında Şagird
Hazırlığı” kurslarını müvəffəqiyyətlə başa vurub biznes fəaliyyətinə
başlayan gənclərə biznesin təşkili və onun idarə olunması, biznes
planların hazırlanması istiqamətində müvafiq məsləhətlər verilmişdir.
|
|
